• Vì sao tai nạn tàu cá trên biển ngày càng gia tăng?

    Cập nhật lúc: 10:10 AM, 15/08/2011
    (Thủy sản Việt Nam) - Tin tức cập nhật về tai nạn tàu đánh cá trên biển xảy ra liên tục, mỗi năm có hàng trăm người bị chết và mất tích, thiệt hại về tài sản của ngư dân rất lớn. Vì sao ngày càng gia tăng các vụ tai nạn tàu cá trên biển?

    Kỳ 1: "Điếc không sợ súng"

    Mới đây, chiếc tàu Vĩnh Hải, đóng bằng vỏ gỗ bị chìm cách đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, khoảng 7 hải lý, 55 người thoát chết trong gang tấc. Nguyên nhân sâu xa của nó là tàu quá cũ, nhưng chủ tàu lại chở hàng và người quá tải trọng cho phép. "Theo qui luật của sóng biển, khi sóng ập đến sẽ đẩy thuyền lên đầu ngọn sóng. Sóng lướt qua, tàu chở nặng sẽ "tụt" xuống rất nhanh, con sóng khác ập đến, nhưng tàu nặng "trồi" lên không kịp. Thế là ngọn sóng sau phủ ụp lên cả boong tàu, làm ngập máy bơm nước đặt dưới sàn máy. Cái "thần nước" của chiếc tàu bị vô hiệu hóa, thì chỉ cần năm nhịp sóng lên - xuống đã đủ sức nhấn chìm chiếc tàu Vĩnh Hải có tải trọng mấy chục tấn" - một lão ngư dày dặn biển cả ở Sa Kỳ, Quảng Ngãi, nêu nguyên nhân xảy ra vụ tai nạn trên.

    Cố vượt sóng "đẻ" ra nhiều bệnh

    Lật "lý lịch" của chiếc tàu Vĩnh Hải, vỏ tàu được đóng theo dạng tàu đánh cá, máy tàu đã ở tuổi "trường thọ". Tất cả những chi tiết của máy đã "lão hóa", trong điều kiện gió cấp 5 - 6, biển động mạnh, nhưng thuyền trưởng vẫn cho chiếc tàu "cõng" qúa sức. "Tàu chở khách hay tàu đánh cá khi chở "khẳm" (đầy), gặp biển sóng to, thuyền trưởng phải chạy ép ga (tăng ga) để vượt lên những con sóng đang bổ nhào vào mũi tàu. Máy của tàu đa phần đồ cũ, khi ép ga như vậy sẽ "đẻ" ra nhiều bệnh: tắc nhớt, lột nhên, gãy trục máy, gãy láp… Tàu bị chết máy, ngay lập tức sóng biển xoay tròn chiếc tàu, có nguy cơ bị lật úp" - ông Huỳnh Văn Minh, chủ ba chiếc tàu đánh cá có công suất máy 150 mã lực/tàu, ở xã Nghĩa An, huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi, bắt đầu mổ xẻ các căn bệnh dẫn đến tai nạn của tàu cá.

    Qua điều tra của chúng tôi, tàu thuyền đánh cá của ngư dân ở các tỉnh miền Trung, hầu như toàn lắp máy cũ (máy từ 20 - 300CV). Đây chính là nguyên nhân của mọi nguyên nhân gây ra nhiều vụ tai nạn trên biển. Ông Minh, thợ sửa chữa động cơ máy thủy cự phách, đúc kết kinh nghiệm: "Tui đã có 9 lần thay động cơ máy tàu. Vì sao phải thay máy nhiều như vậy? Ngư dân chúng tôi nghèo, chỉ đủ tiền mua loại máy bãi "xi cần hen" ( second - hand, loại máy cũ đã bị các nước Nhật Bản, Malaysia, Trung Quốc… thải ra, các công ty buôn máy nhập về bán lại cho ngư dân). Về đến đất mình, thay thế phụ tùng tào lao "ba cha bảy mẹ" thành máy mới. Bỏ xuống tàu chạy được vài năm, máy nó rệu rạo sinh ra đủ thứ bệnh. Mỗi năm phải chi ra vài chục triệu đồng, thậm chí vài trăm triệu để "nuôi". Vì vậy, tui chạy khoảng 3 năm, móc đầu lên bán máy với giá rẻ, mua lại máy bãi bỏ xuống chạy cho sướng".

    Máy tàu đánh cá đa phần là máy cũ, sửa đi sửa lại nhiều lần, là một trong nguyên nhân chủ yếu xảy ra tai nạn nhiều trên biển

    Tôi hỏi ông Minh, những cái máy cũ của ông bán đi vùng nào hay bán sắt vụn? Ông ta cười rang rảng: "Mấy tay thợ máy chuyên nghiệp mua máy của tui chỉ với giá bán sắt vụn, 10 - 15 triệu đồng có một cái máy 9 lốc (90CV). Họ tháo bung hết, thay thế phụ tùng "dỏm" vào, sơn phết bên ngoài thành máy bãi vừa chuyển từ Sài Gòn về, chuyển sang vùng khác bán với giá 100 - 140 triệu đồng/máy. Mua trúng loại này thì chẳng khác nào mang vạ vô thân, chỉ chạy được 1 tháng thôi, nó "xì" ra đủ thứ chuyện. Làm được bao nhiêu tiền cũng không đủ "nuôi" máy. Đó là chưa kể, ra ngoài khơi mới thả xong giàn lưới xuống biển, máy bị banh trôi dạt, coi như mất toi cả giàn lưới trị giá mấy trăm triệu đồng". Thị trường máy tàu đánh cá, nó cứ đi vòng qua - vòng lại, giống như con nợ đang đeo bám ngư dân. Ông Minh kết luận: "Máy mới rồi lại cũ. Cũ rồi lại mới". Chỉ 9 từ thôi, nhưng ngư dân ta phải theo suốt mấy chục năm nay, trong cảnh nơm nớp lo sợ.

    "Bệnh" chủ quan

    Có ngồi trên tàu đánh cá ngoài biển khơi lúc sóng to, gió lớn mới hiểu hết sự nguy hiểm như thế nào. Biển rộng mênh mông, cái chết và cái sống nhiều lúc rất mong manh. Thế nhưng, nhiều thuyền trưởng - thuyền viên trên tàu đánh cá còn mang nặng bệnh chủ quan. Tàu đánh cá cách bờ khoảng 100 hải lý, mỗi khi có gió bão, tàu thuyền được thông tin báo bão, áp thấp nhiệt đới qua Đài Tiếng nói Việt Nam. Nếu như xa vài trăm hải lý thì khó bắt được sóng của đài. Các tàu cũng không có bản đồ theo dõi báo bão. "Gặp thuyền trưởng nào có học chút đỉnh và nhiều kinh nghiệm, khi nghe đài báo hoặc người nhà điện ra thông báo hướng đi của bão từ xa sẽ xác định khá chính xác hướng đi của gió, mức độ vùng bị ảnh hưởng, để quyết định cho tàu chạy "né" đi chỗ an toàn. Gặp mấy ông thuyền trưởng "mù chữ", nghe báo bão từ tai này, nhưng "lọ qua" tai khác, do thời tiết xấu, nghe tiếng được tiếng mất, "thêm" ý chủ quan của mình vô nữa, rồi nhận định hướng đi của bão bị "lệch pha", cứ cho tàu chạy tầm bậy. May thì đi chệch hướng bão, không may thì đâm đầu vô bão chịu đòn" - ông Trần Cơn, làm nghề giã cào bay, huyện Tư Nghĩa, nói lên thực trạng khá phổ biến hiện nay. Cơn bão Chan Chu đã cướp đi bao sinh mạng của ngư dân Quảng Ngãi, là một minh chứng.

    Vỏ tàu bằng gỗ đã lão hóa, nhưng ngư dân vẫn cải tạo thành tàu đánh cá xa bờ, ở lại dài ngày trên biển Ảnh: Hải Luận

    Trường hợp khác, chủ phương tiện và thuyền trưởng hiểu rất rõ sức mạnh và hướng đi của bão, nhưng do "cái nghèo", "cái chủ quan" dẫn đến bỏ mạng giữa biển khơi. Mỗi chuyến đi biển, chủ tàu phải bỏ ra 100 - 200 triệu đồng mua nhiên liệu, nước đá, lương thực, thực phẩm… ngư dân gọi là "tổn". Tàu mới chạy ra trận địa đánh bắt thì nghe tin báo bão hướng về tàu mình, nếu cho tàu quay mũi chạy về bờ ngay thì bị lỗ nặng. "Biện pháp" được nhiều thuyền trưởng áp dụng, vẫn ráng làm, đến khi nào bão đến gần mới chạy. Nhưng trốn sao kịp nữa, chỉ có chết thôi" - ông Cơ, tiếp tục phân tích. Ông Nguyễn Dự, Chủ tịch UBND xã An Hải, huyện đảo Lý Sơn, bổ sung chi tiết đắt giá: "Lúc xảy ra bão gió, Chính phủ, tỉnh gửi công điện khẩn cấp, yêu cầu chính quyền xã bằng mọi biện pháp kêu gọi tàu, thuyền của ngư dân vào trú ẩn an toàn. Xã cùng phối hợp với đồn Biên phòng kêu gọi tàu thuyền đang hoạt động ngoài khơi về gấp. Lúc đầu gọi họ còn dạ, dạ, ừ, ừ,… Thấy không về, mình gọi nhiều lần, mấy cha thuyền trưởng cúp luôn máy Icom".

    (Còn tiếp)

    Kỳ II: Ngư dân vẫn "tự bơi"

    Phóng sự điều tra của Hải Luận

  • 0 comments:

    Post a Comment